Kłamca, jego prawda i jego babcia

Umysł posługuje się pewnymi kategoriami. Np. sprawiedliwości czy prawdy.  Ale co jest „obiektywną” ludzką prawdą? Oto Jair Lapid twierdzi, że jego babcia została zamordowana przez „Niemców i Polaków”(„My grandmother was murdered in Poland by Germans and Poles”) choć nie ma tego na poziomie faktów i definicji prawdy Arystotelesa. Kłamie czy mówi prawdę? Dla mnie każdy mówi prawdę nawet jeśli kłamie, bo mówi z poziomu swojego wewnętrznego procesu. Lapid odzwierciedla swój proces, swoje emocje, tutaj: pracę nad poczuciem krzywdy. Facet jest kłamcą i jednocześnie nie kłamie;  mówi prawdę swojej psyche. Jak stwierdzimy, że liczą się tylko fakty to wymazujemy wewnętrzną prawdę tego człowieka, z której on być może nie zdaje sobie sprawy. Ale jego wewnętrzna prawda także jest elementem świata. Tak jak wewnętrzną prawdą komentatorów zdarzenia jest to, że usiłują – zgodnie z ostatnio panującą bzdurną modą – budować sobie symboliczny „naród” na wykluczeniu i wybiórczej odpowiedzialności.

Czytaj dalej Kłamca, jego prawda i jego babcia

Polak, szynka i zombie

Zdarzyło mi się to wielokrotnie (z pewnością innym również), że ktoś w rozmowie -przy całej śmieszności  – uzurpował sobie prawo wyrzucania mnie poza symboliczną wspólnotę narodową.  „Nie jesteś Polką”, dowiadywałam się, „pakuj się do Izraela/Szwabów, na Madagaskar”, „Tylko prawdziwi Polacy”, „Prawdziwy Polak może, robi, nie robi…” Ba! kiedyś ktoś mi powiedział na australijskiej plaży „prawdziwi Polacy nie szwędają się i siedzą w domu” . Brzmi znajomo?

Takie etykietowanie nie jest modą odgórną, choć są tacy, którzy w to chcą uwierzyć. Raczej rząd nasz jaśnie nieoświecony wpisał się w sposób myślenia wielu osób. Hitler przecież nie „porywał tłumów”. To raczej tłumy znalazły w nim ucieleśnienie swoich konceptów. Jego usta mówiły językiem grupy. Inaczej Hitler pozostałby w pamięci nielicznych jako mierny malarz borykający się z problemami jelitowymi.

Zdaję sobie sprawę, że tożsamość narodowa dla wielu jest święta i oczywista.  Nie poddana refleksji żadnej. „Polska”  funkcjonuje w niektórych umysłach jak konstrukt/projekcja „Bóg” i traktowana jest jak niepodważalna, najrzeczywistsza rzeczywistość choć jest tylko kategorią umysłu, memem. Czytaj dalej Polak, szynka i zombie

Oto figura Żyda przemówiła

„Z kim jeszcze nie mamy wojny?” zadumał się Prezes. Kot przeciągnął się leniwie i od niechcenia machnął ogonem w globus na prezesowskim stole. „Tak, kotku – Izrael!”

No i mamy. Wojnę równą absurdem tej jaką Australia wypowiedziała Turcji swojego czasu.

Prowadzenie dyskusji na poziomie gier umysłu nie ma sensu. Nie ma sensu używać słów „Polska”, „Izrael”, „goj”, „parch”. One mówią o emocjach mówiącego i jego potrzebie przynależności/ukrycia się w cieniu Czegoś Wielkiego a nie o tym co nam się wydaje, że niby-mówią. Błędem jest mieszanie do tematu genów, rodów, narodów, kultur, państw – bo niszczy człowiek człowieka a nie „Polska” „Izrael” czy znów „Izrael” „Polskę”. Niepokojący głos z Izraela mówi o prostym i oczywistym fakcie: że niektórzy Polacy w żydowskich oczach są współwinni holokaustowi. Winni nienawiścią, biernością, zaniedbaniem, wycofaniem, współpracą z katem, radością z „wreszcie ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”, bierną i aktywną agresją. Żadna ustawa, żadne zamykanie ust niewygodnym świadkom faktów nie zmieni. To, że owa współodpowiedzialność nie weszła do publicznej narracji nad Wisłą jest błędem. Nie pojawiło się żadne obustronne „wybaczamy i prosimy o wybaczenie”. To też ogromne zaniedbanie. Czytaj dalej Oto figura Żyda przemówiła

By nie powiedziano o was

Powidok z ostatnich wydarzeń: skromny torcik ze swastyką z wafelków. Słiiit :). Faszyzm i jego jednoczesne zaprzeczenie, złagodzenie przez słodkość i infantylność wafelków. Jak tu się bać takiego leśnego, wstydliwego i wafelkowego faszysty, prawda? Odurzeni przemocą, przyzwalający na nią, puszczają do nas oko.  Nic się nie stało, Polacy, nic się nie stało, to tylko prince polo.

Narracje, w których jednostka pomniejszona zostaje i zastąpiona przez gry umysłu takie jak „państwo”, „naród”, „ród”, „klasę”, „rodzinę”, „wyznanie”, „gen słowiański”, „gen aryjski”  jakże wygodne są, ale jakże nieprawdziwe.  Bo to jednostka „rozgrywa sobie świat”, używa dla siebie elementów zewnętrznych,  składa klocki według swojego ukrytego szaleństwa, nieświadomych poruszeń psyche, wariactwa, lęków i perwersji.

I takie oto moje dalekie skojarzenie z wafelkami:

Czytaj dalej By nie powiedziano o was

Trzecia władza

Gdy padają słowa „demokracja” i związany z nią „trójpodział władzy” magia zaczyna się dokonywać w umysłach niektórych. Budzi się figura ochrony, Boskiego Rozjemcy, figura Sprawiedliwego Taty nadzorującego rozbawione w piaskownicy dzieci, wszystkie dzieci – nawet te słabe na umyśle. Taki fajny obrazek rodzinny.

Nie ma jednak żadnego niepokalanego rozjemczego Ojca- oprócz naszych głów i pobożnych życzeń. W rzeczywistości, ta symboliczna, rozjemcza, w założeniu neutralna strona też od konkretnych ludzi zależy i podlega ludzkiemu szaleństwu. Funkcjonuje w czyimś gabinecie, w jakimś kontekście i jest podatna na polityczny układ. Co więcej, Ojciec-Rozjemca musi posługiwać się siłą, by „demokratyczne boże igrzysko” nie wypadło z ringu i nie rozlało się na widownię. Rozjemca musi mieć parę w łapach. Państwo, układ społeczny opiera się – tak czy inaczej- na sile, przemocy. Łagodnej, tatusinej ukrytej pod uspokajającymi obrazami „demokracji”, „umowy społecznej” lub brutalnej, wprost, jedynie z listkiem figowym, np. rzekomego „sprawiedliwego sądu dla naszych”. Czytaj dalej Trzecia władza

O współczesnym braku samorefleksji

Zdarzyła mi się w internetowej rozmowie zabawna sytuacja. A może smutna? Oto młode dziewczę na hasło „poczucie własnej wartości” odpowiada „no, przecież chodzę na fitness i nawet łydki mi się wyszczupliły”. Na sugestię „zbadaj kim jesteś” pada triumfalna odpowiedź „zrobiłam testy w necie. Jestem w tylu a tylu procentach psychopatką a w tylu a tylu procentach DDA”. Młody człowiek na sugestię, że przejawia myślenie charakterystyczne dla przemocowców pisze z wdziękiem: „ależ skąd,  ja jestem moralnym człowiekiem, przecież kobieta nie może oszukiwać a za oszustwo należy się kara”. Kto rozumny, ten pojął ślepą przewrotność.

Temat autorefleksji rozbija się o szybę pozornego obiektywizmu, behawioru i zewnętrznych źródeł wiedzy. Paradoksalnie, w kulturze, w której naczelną narracją jest „rozwój”, nurt samo-obserwacji pozostaje poza mainstreamem. I drugi paradoks- w kulturze narcystycznej ginie szacunek dla własnej, indywidualnej, subiektywnej duszy, pewnie dlatego, że ta narcyzów boli jak cholera. Wiedza trafia jedynie do pasjonatów. Nikt nie uczy młodych (i starszych też) samo-świadomości, nazywania poruszeń psyche i nie pomaga im w głębokim kontakcie ze sobą. Rodzice – pojęcia o tym nie mają. Szkoła nastawiona jest na wynik, propagandę i rywalizację. Kościół- jak ktoś się upiera przy tym źródle „duchowości” – krąży nie wokół samo-poznania a karania za uczucia, oceny moralnej i budowy maski hipokryty. Nauka- dla niej jednostka nie istnieje i stąd nurty „naukowe” rozczarują tych, którzy chcą wiedzieć coś więcej o sobie, obserwatorze, a nie o przedmiocie. Filozofia porusza ogólne, teoretyczne, intelektualne problemy z głęboką pogardą do „głupoty” i „małości”, czyli dominującej części naszej istoty. Znów nurty „duchowe” nie wiążą się z samo-poznaniem a stadnym zakupem zlepku jedynie słusznych opinii i kadzidełek oraz wyklęciem „ludzi o wąskich horyzontach”. Psychologia? Nic z tych rzeczy. Psyche-o-logia, wiedza o duszy, dawno już taką wiedzą przestała być redukując indywiduum – jak w cytowanym przykładzie- do „jednostki chorobowej”, behawioru, testu, diagnozy i procentów- bo jest nauką empiryczną i statystyczną o „człowieku” a nie o duszy Kowalskiego. Pewne nurty psychoterapii koncentrują się jeszcze na Głębi, ale to trzeba mieć szczęście, by nie nałykać się bajek a nauczyć się introspekcji i mówienia własnymi słowami. Czytaj dalej O współczesnym braku samorefleksji

Małpa w koronie i puzon

PRLowski spęd robotników do filharmonii, koncert. W pierwszym rzędzie delegacja ślusarzy. Wreszcie jeden z nich nie wytrzymuje i krzyczy do puzonisty: „Panie, pan się nie męczy, tę rurę da się wyciągnąć!”. Ten kawał z dłuuugą brodą (przepraszam) przypomniał mi się przy lekturze tekstów o pseudonauce i kulturze wernakularnej, odprysku kultury eksperckiej.

Problem pseudonauki, kultury alternatywnej do eksperckiej, staje się palący. Dziesięć lat temu można się było śmiać z nieadekwatnych ślusarzy w filharmonii, ezoteryków, turbosłowian i uzdrawiaczy raka lewoskrętną witaminą C, ale dziś już śmiech na ustach zamiera. Kultura wernakularna przeniknęła bowiem do polityki i rządzi już nami wszystkimi, nawet tymi, którzy tego nie chcą. Dostajemy pseudo-świat urządzany według wyobrażeń głupców jak świat powinien wyglądać. Państwo amatorskie, państwo małego Kazia, pseudo-państwo, legitymizacja prostactwa.

Jakie są cechy kultury wernakularnej? Czytaj dalej Małpa w koronie i puzon

Dzikie

Na moim miejskim podwórku zaczyna się fala wycinania starodrzewu. Preteksty są różne: drzewa są niebezpieczne, rzucają się na przechodniów, demolują samochody, włażą do okien, kiedy nikt nie patrzy… Gdy oponuję przeciwko wycince, słyszę : „ojejej, a czy weźmie pani odpowiedzialność jak komuś się coś stanie?” Argument antropocentryczny gębę ma mi zamknąć. Nie zamyka. Więc pada przebiegłe „a jest tu pani zameldowana, jest pani właścicielem?” Nie jestem, więc – jak się okazuje – do gadania nic nie mam. Niezameldowana tu przecież nie oddycham, nie żyję, nie chodzę ulicami, nie oglądam widoku za oknem. W narracji administracyjnej mnie nie ma. Czytaj dalej Dzikie

Frida

„Zaczęłam malować przed dwunastoma laty, gdy dochodziłam do zdrowia po wypadku drogowym, po którym byłam unieruchomiona przez prawie rok. Przez te lata pracowałam, kierując się spontanicznym impulsem uczuciowym. Nigdy nie znajdowałam się pod artystycznym wpływem żadnej szkoły czy konkretnego mistrza, w swej pracy pragnęłam tylko odczuwać zadowolenie z samego faktu malowania, a także wyrazić to, czego nie zdołałabym wypowiedzieć w żaden inny sposób.

Malowałam portrety, kompozycje figuratywne, opracowywałam też tematy, w których ogromną rolę odgrywa pejzaż i martwa natura. Zdołałam odnaleźć w malarstwie swoje „ja“ pozbawione jakichkolwiek uprzedzeń. Przez dwanaście lat pracy konsekwentnie eliminowałam wszystko, co nie zrodziło się z wewnętrznych motywów lirycznych, które kazały mi chwycić za pędzel.

Ponieważ moimi tematami zawsze były własne wrażenia, stany umysłu oraz głębokie reakcje, które wywoływało we mnie życie, często nadawałam im walor obiektywizmu pod różnymi postaciami mojej osoby, co było najbardziej szczerą i rzeczywistą rzeczą, jaką mogłam zrobić, by wyrazić to, co dzieje się wewnątrz i na zewnątrz mnie“.

Frida Kahlo, fragment podania o stypendium Fundacji Guggenheima, 1940 rok.

Stypendium nie zostało przyznane. Czytaj dalej Frida

Dzieci śnią pod choinką

Jed McKenna (w Polsce raczej nieznany a zasługujący na popularyzację, więc na blogu będzie gościł, choć… nie istnieje) ośmiela się niszczyć nasze pretensje do wielkości twierdząc, że ludzie są dziećmi dużymi, zatrzymanymi w rozwoju na etapie szkoły podstawowej. Czym jest powszechne Człowiecze Dziecięctwo? Wiarą w oddzielenie ego, w swoją ważność, w realne istnienie naszych postaci, ról, nazwisk, wartości, narodów. Agresją podbudowaną lękiem i pragnieniem akceptacji. „Swoim” kontra „ich”. Wiarą w istnienie zewnętrznego, niesterowalnego świata i Kogoś, kto może zrobić nam coś złego lub dobrego. Wiarą w przeszłość czy przyszłość przy ślepej plamce zasłaniającej teraźniejszość. Gdy dorosłe dziecko mówi o szczęściu (a mówi często, jakby to było ważne) myli uparcie Życie ze swoją narracją i sytuacją życiową. Oto jest rzeczywistość przeciętnego człowieka niezdolnego do zgłębienia pytania kim naprawdę jest. „Funkcjonowanie w świecie” i stany odurzenia indukowane społecznie, od religii po miłość, sprawiają, że nie chce nam się pytać, pytać siebie, do głębi, do przeraźliwej pustki i wstrząsających odpowiedzi. Człowiek żyje na poziomie bajki, którą bierze za rzeczywistość. Więc pytaj kim jesteś, oddzielaj prawdę od dziecięcej wiary, zabij autorytety, podpowiada żarliwie McKenna, ale z drugiej strony ostrzega: jeśli śnisz fajny sen, to po co się budzić? Uważaj, dorastanie – wyjście z teatru cieni i iluzji- boli,  nie jest dla wszystkich.
Więc ze strachu przed bólem i wolnością śnimy bajki, jak dzieci.

Czytaj dalej Dzieci śnią pod choinką